Ngày nay, việc chụp và chia sẻ một bức ảnh chỉ diễn ra trong vài giây, nhưng để đạt được sự tiện lợi đó, ngành nhiếp ảnh đã trải qua hành trình phát triển kéo dài hàng nghìn năm. Từ những nguyên lý quang học sơ khai, sự ra đời của bức ảnh đầu tiên, máy ảnh phim, máy ảnh kỹ thuật số cho đến công nghệ AI hiện đại, mỗi cột mốc đều góp phần thay đổi cách con người lưu giữ ký ức và ghi lại thế giới. Cùng nhìn lại những giai đoạn quan trọng đã định hình ngành nhiếp ảnh như ngày nay.
Camera Obscura đặt nền móng cho ngành nhiếp ảnh
Camera Obscura xuất hiện từ thế kỷ IV trước Công nguyên
Khoảng thế kỷ IV trước Công nguyên, Aristotle cùng nhiều học giả cổ đại đã mô tả hiện tượng ánh sáng đi qua một lỗ nhỏ và tạo thành hình ảnh đảo ngược trên bề mặt đối diện. Hiện tượng này về sau được gọi là Camera Obscura và được xem là nguyên lý quang học đầu tiên của nhiếp ảnh. Dù chưa thể lưu giữ hình ảnh, Camera Obscura đã chứng minh rằng ánh sáng có thể tái hiện khung cảnh bên ngoài một cách chính xác, tạo nền móng cho sự ra đời của máy ảnh trong tương lai.
Camera Obscura đã chứng minh rằng ánh sáng có thể tái hiện khung cảnh bên ngoài một cách chính xác
Camera Obscura trở thành công cụ hỗ trợ hội họa
Đến thế kỷ XVI, Camera Obscura được cải tiến để tạo ra hình ảnh rõ nét hơn và được nhiều họa sĩ sử dụng nhằm hỗ trợ dựng phối cảnh. Thiết bị này giúp việc tái hiện tỷ lệ và bố cục của khung cảnh trở nên chính xác hơn, dù hình ảnh vẫn chỉ xuất hiện tạm thời và chưa thể được lưu giữ. Những cải tiến trong giai đoạn này đã góp phần quan trọng vào quá trình nghiên cứu quang học và mở đường cho các phát minh về vật liệu cảm quang sau này.
Bức ảnh đầu tiên mở ra kỷ nguyên nhiếp ảnh
Joseph Nicéphore Niépce tạo nên bức ảnh đầu tiên của nhân loại
Trong giai đoạn 1826–1827, Joseph Nicéphore Niépce đã tạo ra bức ảnh vĩnh viễn đầu tiên mang tên View from the Window at Le Gras bằng phương pháp Heliography. Ông sử dụng tấm kim loại phủ bitum và cần nhiều giờ phơi sáng dưới ánh nắng để ghi lại hình ảnh. Mặc dù thành phẩm còn khá mờ và có độ tương phản thấp, đây vẫn là cột mốc lịch sử khi lần đầu tiên con người có thể lưu giữ hình ảnh thực tế mà không cần thông qua hội họa, mở đầu cho ngành nhiếp ảnh hiện đại.
Joseph Nicéphore Niépce đã tạo ra bức ảnh vĩnh viễn đầu tiên mang tên View from the Window at Le Gras
Daguerreotype đưa nhiếp ảnh bước sang giai đoạn mới
Năm 1839, Louis Daguerre giới thiệu quy trình Daguerreotype, sử dụng tấm đồng phủ bạc để tạo ra những bức ảnh có độ chi tiết cao hơn đáng kể so với phương pháp trước đó. Công nghệ này nhanh chóng được phổ biến tại nhiều quốc gia nhờ chất lượng hình ảnh vượt trội. Cũng trong năm này, Sir John Herschel chính thức sử dụng thuật ngữ "Photography", được ghép từ hai từ Hy Lạp mang ý nghĩa "ánh sáng" và "vẽ", đánh dấu sự hình thành của nhiếp ảnh như một lĩnh vực khoa học và nghệ thuật độc lập.
Năm 1839, Louis Daguerre giới thiệu quy trình Daguerreotype
Calotype mở đường cho công nghệ âm bản – dương bản
Năm 1841, William Henry Fox Talbot phát triển quy trình Calotype với hệ thống âm bản – dương bản, cho phép tạo ra nhiều bản in từ cùng một hình ảnh. So với Daguerreotype chỉ tạo được một bản duy nhất, Calotype mang đến khả năng sao chép ảnh linh hoạt hơn, dù chất lượng hình ảnh chưa đạt độ sắc nét tương đương. Đây được xem là nền tảng quan trọng cho sự phát triển của công nghệ ảnh phim trong nhiều thập kỷ sau đó.
William Henry Fox Talbot phát triển quy trình Calotype với hệ thống âm bản – dương bản
Wet Plate Collodion nâng cao chất lượng hình ảnh
Đến năm 1851, Frederick Scott Archer giới thiệu quy trình Wet Plate Collodion, giúp giảm đáng kể thời gian phơi sáng đồng thời cải thiện độ sắc nét và độ tương phản của hình ảnh. Tuy nhiên, các tấm kính phải được xử lý ngay sau khi chụp nên nhiếp ảnh gia vẫn phải mang theo đầy đủ dụng cụ tráng ảnh trong quá trình làm việc. Dù còn nhiều hạn chế về quy trình sử dụng, Wet Plate Collodion vẫn trở thành một trong những công nghệ quan trọng nhất của nhiếp ảnh thế kỷ XIX.
Đến năm 1851, Frederick Scott Archer giới thiệu quy trình Wet Plate Collodion
Kodak đưa nhiếp ảnh đến gần công chúng
Máy ảnh Kodak mở ra kỷ nguyên phim cuộn
Năm 1888, George Eastman giới thiệu chiếc máy ảnh Kodak đầu tiên sử dụng phim cuộn, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của ngành nhiếp ảnh. Trước đó, việc chụp ảnh đòi hỏi quy trình phức tạp cùng nhiều thiết bị cồng kềnh, khiến chỉ những người có chuyên môn mới có thể tiếp cận. Với khẩu hiệu nổi tiếng "You press the button, we do the rest", Kodak đơn giản hóa toàn bộ quy trình chụp ảnh khi người dùng chỉ cần bấm máy rồi gửi thiết bị về hãng để tráng phim. Nhờ đó, nhiếp ảnh dần trở thành hoạt động quen thuộc của công chúng thay vì chỉ giới hạn trong giới chuyên môn.
Năm 1888, George Eastman giới thiệu chiếc máy ảnh Kodak đầu tiên sử dụng phim cuộn
Bức ảnh X-quang đầu tiên mở rộng ứng dụng của công nghệ ghi hình
Năm 1895, Wilhelm Röntgen tạo ra bức ảnh X-quang đầu tiên, đánh dấu cột mốc quan trọng trong lĩnh vực công nghệ hình ảnh. Không giống những bức ảnh thông thường ghi lại ánh sáng nhìn thấy, ảnh X-quang cho phép quan sát cấu trúc bên trong cơ thể, mở ra bước ngoặt lớn cho y học hiện đại. Thành tựu này cũng chứng minh rằng nguyên lý ghi nhận hình ảnh có thể được ứng dụng vượt ra ngoài phạm vi nhiếp ảnh truyền thống, tạo tiền đề cho nhiều công nghệ hình ảnh chuyên dụng sau này.
Năm 1895, Wilhelm Röntgen tạo ra bức ảnh X-quang đầu tiên, đánh dấu cột mốc quan trọng trong lĩnh vực công nghệ hình ảnh
Nhiếp ảnh bước vào thời kỳ phát triển mạnh mẽ
Autochrome Lumière mở ra kỷ nguyên ảnh màu
Năm 1907, anh em nhà Lumière giới thiệu Autochrome Lumière, quy trình chụp ảnh màu thương mại đầu tiên trên thế giới. Đây là bước tiến giúp hình ảnh không còn chỉ tồn tại dưới dạng đen trắng mà bắt đầu tái hiện được màu sắc của cuộc sống. Dù màu sắc còn khá dịu, độ hạt lớn và chưa đạt độ chân thực như các loại phim màu hiện đại, Autochrome Lumière vẫn mở đầu cho quá trình phát triển của công nghệ ảnh màu trong suốt thế kỷ XX.
Năm 1907, anh em nhà Lumière giới thiệu Autochrome Lumière, quy trình chụp ảnh màu thương mại đầu tiên trên thế giới
Leica I thay đổi cách con người sử dụng máy ảnh
Năm 1925, Leica I chính thức được ra mắt và nhanh chóng tạo nên cuộc cách mạng trong ngành nhiếp ảnh nhờ thiết kế nhỏ gọn cùng việc sử dụng phim 35mm. So với những chiếc máy ảnh khổ lớn trước đó, Leica I giúp nhiếp ảnh gia dễ dàng mang theo và tác nghiệp ở nhiều điều kiện khác nhau. Chính sự linh hoạt này đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của nhiếp ảnh đường phố, nhiếp ảnh báo chí và nhiều phong cách sáng tác mới.
Năm 1925, Leica I chính thức được ra mắt và nhanh chóng tạo nên cuộc cách mạng trong ngành nhiếp ảnh nhờ thiết kế nhỏ gọn
Kodachrome nâng tầm chất lượng phim màu
Năm 1935, Kodachrome được giới thiệu và nhanh chóng trở thành một trong những loại phim màu nổi tiếng nhất trong lịch sử. So với các công nghệ trước đó, Kodachrome mang đến màu sắc rực rỡ hơn, độ chuyển tông mượt mà cùng khả năng tái tạo chi tiết tốt hơn. Trong nhiều thập kỷ, loại phim này được các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực báo chí, du lịch và nghệ thuật.
Năm 1935, Kodachrome được giới thiệu và nhanh chóng trở thành một trong những loại phim màu nổi tiếng nhất trong lịch sử
Polaroid mang trải nghiệm ảnh lấy ngay đến người dùng
Năm 1947, Edwin Land giới thiệu công nghệ Polaroid và đến năm 1948 chiếc máy ảnh lấy ngay đầu tiên chính thức được thương mại hóa. Không còn phải chờ đợi quá trình tráng phim, người dùng có thể cầm trên tay bức ảnh chỉ sau vài phút kể từ khi bấm máy. Mặc dù chất lượng ảnh chưa thể so sánh với phim truyền thống, Polaroid đã tạo nên trải nghiệm hoàn toàn mới và trở thành biểu tượng của nhiếp ảnh tức thời trong nhiều năm.
Năm 1947, Edwin Land giới thiệu công nghệ Polaroid và đến năm 1948 chiếc máy ảnh lấy ngay đầu tiên chính thức được thương mại hóa
Từ Camera Obscura đến những công nghệ nhiếp ảnh đầu tiên, hành trình phát triển của ngành nhiếp ảnh là câu chuyện về sự sáng tạo không ngừng của con người trong việc ghi lại thế giới xung quanh. Những phát minh như máy ảnh phim, ảnh màu hay công nghệ chụp lấy ngay đã đặt nền móng quan trọng, mở đường cho sự chuyển mình mạnh mẽ của nhiếp ảnh trong thời đại kỹ thuật số.
====> Xem tiếp phần 2 tại Mayanh24h
